به گزارش پاداش، معاملات امروز بازار سرمایه در حالی پیگیری شد که نشانههای اولیه از بازگشت تقاضا، خیلی زود جای خود را به افزایش فشار عرضه داد. هرچند بازار در ابتدای معاملات با صفهای سنگین خرید و رشد قابل توجه شاخص کل همراه بود و این موضوع تا حدودی فضای مثبت و خوشبینی در بین فعالان ایجاد کرد، اما به مرور زمان تشدید رفتار فروشندگان و نبود تقاضای مؤثر، مسیر کلی بازار را به سمت اصلاح قیمتی و افت قابل توجه قیمتها سوق داد. این نوسانات نشاندهنده چالش موجود در تعادل عرضه و تقاضا و حساسیت بازار نسبت به اخبار و گزارشهای کوتاهمدت بود.
با این حال، ثبت رکورد جدید در ارزش معاملات خرد، نکتهای قابل توجه و مثبت در میان فضای اصلاحی بازار به شمار میآید. این رکورد نشان داد که با وجود فشار عرضه و هیجانات کوتاهمدت، سطح مشارکت فعالان و گردش نقدینگی در بازار همچنان بالا است و معاملهگران با وجود احتیاط، تمایل به حضور و دادوستد دارند. این وضعیت میتواند به منزله نشانهای از پویایی بازار، انعطافپذیری آن در مواجهه با فشارهای نزولی و ظرفیت برای بازگشت به تعادل در روزهای آتی تلقی شود. همزمان، حجم بالای معاملات خرد بیانگر علاقه سرمایهگذاران کوتاهمدت و میانمدت به جابهجایی سهام و بهرهگیری از فرصتهای معاملاتی حتی در شرایط منفی است، موضوعی که میتواند زمینهساز کاهش هیجانات منفی و تثبیت روند معاملات در ادامه هفته باشد.
از خوشبینی به احتیاط
بازار سهام امروز معاملات خود را با فضای نسبتاً مثبت آغاز کرد. تشکیل صفوف خریدی به ارزش حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان در مرحله پیشگشایش، این سیگنال را به بخشی از فعالان بازار مخابره کرد که شاید اصلاح کوتاهمدت اخیر به پایان رسیده باشد. رشد سریع شاخص کل و افزایش حدود ۳۸ هزار واحدی آن در دقایق ابتدایی معاملات نیز این خوشبینی را تقویت کرد.
با این حال، این روند مثبت دوام چندانی نداشت. در ادامه معاملات، عرضهها بهتدریج افزایش یافت و با تشدید تحرک فروشندگان، بازار بهطور کامل تغییر مسیر داد. بخش عمدهای از صنایع و نمادهای بورسی وارد محدوده منفی شدند و افتهای قابل توجهی را تجربه کردند؛ بهگونهای که عملاً فضای عمومی بازار در اختیار فروشندگان قرار گرفت.
ناکامی تقاضا در برابر موج عرضه
در طول معاملات، خریداران در چند مقطع تلاش کردند با ثبت سفارشهای حمایتی، روند بازار را تغییر دهند. با این وجود، حجم عرضه به اندازهای بالا بود که سفارشهای خرید توان جذب آن را نداشت. این وضعیت نشان داد که بازار در مقطع فعلی همچنان با مازاد عرضه مواجه است و تقاضا از قدرت لازم برای تغییر جهت روند برخوردار نیست.
در این میان، بازار اختیار معامله نیز روزی دشوار را پشت سر گذاشت. بخش عمدهای از اختیارات خرید در محدودههای منفی سنگین معامله شدند و افتهایی شدیدتر از بازار نقدی را تجربه کردند. این موضوع از افزایش سطح احتیاط و ریسکگریزی معاملهگران حکایت دارد و بیانگر نگاه کوتاهمدت محتاطانه فعالان بازار به روند آتی است.
اتفاقی طبیعی پس از رشدهای متوالی
از نگاه بسیاری از کارشناسان بازار سرمایه، اصلاح اخیر شاخصها پدیدهای اجتنابناپذیر بود. رشدهای پیدرپی بازار در هفتهها و ماههای گذشته، سطح انتظارات را افزایش داده و طبیعتاً زمینهساز اصلاح در مقطع فعلی شده است. تحلیلگران معتقدند این اصلاح میتواند به تعادلبخشی بازار کمک کرده و زمینه ادامه روند صعودی در میانمدت را فراهم کند. بر همین اساس، انتظار میرود با کاهش تدریجی فشار فروش در روزهای آتی، جریان نقدینگی بار دیگر با احتیاط بیشتری به بازار بازگردد.
گزارشهای ماهانه
یکی از محورهای مهم معاملات، انتشار گزارشهای عملکرد ماهانه آذرماه شرکتها بود. در این میان، شرکتهای فولاد مبارکه و ملی صنایع مس ایران گزارشهایی کمتر از انتظار بازار ارائه کردند که افت تولید بهعنوان عامل اصلی آن مطرح شد. این گزارشها سبب شد نگاه بازار به نماد فولاد محتاطانهتر شود. فملی نیز در پی افزایش نرخ مس جهانی فضایی متفاوت را تجربه کرد. در مقابل، در گروه بانکی، بانک ملت و پست بانک گزارشهای مناسبی منتشر کردند. افزایش درآمدهای کارمزدی عامل اصلی بهبود عملکرد این بانکها عنوان میشود. در گروه پتروشیمی نیز شرایط متفاوت بود. افزایش فروش، رشد نرخ ارز و بهبود درآمدهای ریالی موجب شد گزارشهای این گروه در مجموع مثبت ارزیابی شود و این صنعت نسبت به سایر بخشهای بازار وضعیت باثباتتری داشته باشد.
واکنش محدود بورس
در بازار ارز، عبور قیمت دلار در تالار دوم مرکز مبادله از مرز ۱۲۱ هزار تومان، واکنش خاصی از سوی بازار سهام به همراه نداشت. این بیتفاوتی نشان میدهد که معاملهگران بورسی در شرایط فعلی به دنبال محرکهای قویتر و پایدارتر از نوسانات مقطعی ارز هستند.
بیواکنشی بازار سهام به گمانهزنیهای سیاسی
ادعای مطرحشده از سوی روزنامه واشنگتنپست مبنی بر آغاز تلاش تازه آمریکا برای مذاکره با ایران، واکنش معناداری در بازار سرمایه به همراه نداشت و نتوانست توجه جدی معاملهگران را به خود جلب کند. این بیتفاوتی را میتوان ناشی از تجربههای پیشین بازار در مواجهه با اخبار سیاسی غیررسمی و بعضاً تأییدنشده دانست؛ اخباری که در بسیاری از موارد یا به مرحله اجرا نرسیدهاند یا اثرگذاری پایداری بر متغیرهای کلان اقتصادی نداشتهاند.
به نظر میرسد فعالان بازار سهام در شرایط فعلی، نسبت به سیگنالهای سیاسی با رویکردی محتاطانه و محافظهکارانه برخورد میکنند و ترجیح میدهند تصمیمات سرمایهگذاری خود را بر پایه دادهها و نشانههای شفافتر، معتبرتر و قابل اتکاتر اتخاذ کنند. از این منظر، صرف انتشار گمانهزنیها، حتی از سوی منابع مطرح بینالمللی، برای تغییر انتظارات بازار کافی نیست.
در واقع، بازار سهام در مقطع کنونی بیش از هر چیز در انتظار نشانههای عملی، رسمی و اثرگذار از تحولات سیاسی است؛ نشانههایی که بتواند بهطور مستقیم بر متغیرهایی همچون چشمانداز تحریمها، مسیر سیاست خارجی، ثبات اقتصادی و در نهایت سودآوری شرکتها اثر بگذارد. تا زمانی که چنین سیگنالهای مشخصی مخابره نشود، به نظر میرسد اخبار سیاسی در سطح گمانهزنی، وزن چندانی در محاسبات فعالان بازار نخواهد داشت و واکنشها محدود و کوتاهمدت باقی میماند.
اثر بازارهای جهانی
در بازارهای جهانی، قیمت مس رکورد تازهای را ثبت کرد که این موضوع اثر مثبتی بر معاملات نماد فملی داشت و توانست تا حدی از فشار منفی بازار بکاهد. همچنین خبرهایی درباره اعمال محدودیتهای صادرات نقره از سوی چین از ابتدای سال ۲۰۲۶ مطرح شده که میتواند در میانمدت بر بازار فلزات اثرگذار باشد.
رکوردشکنی معاملات خرد
در همین حال، بازار سرمایه شاهد ثبت یکی از مهمترین رکوردهای معاملاتی خود بود؛ بهگونهای که ارزش معاملات خرد با عبور از سطح ۳۰ هزار میلیارد تومان، رکورد تازهای را در تاریخ معاملات بازار سهام به ثبت رساند. تحقق این سطح از معاملات در شرایطی که بازار در فاز اصلاح قیمتی قرار دارد، از اهمیت بالایی برخوردار است و نشان میدهد برخلاف فضای منفی حاکم بر قیمتها، سطح فعالیت معاملهگران و میزان گردش نقدینگی در بازار همچنان قابل توجه است.
این رکوردشکنی بیانگر آن است که بازار سرمایه نهتنها با افت تقاضا و خروج کامل نقدینگی مواجه نشده، بلکه همچنان کانون توجه بخش قابل توجهی از سرمایهگذاران است. بالا بودن ارزش معاملات خرد را میتوان نشانهای از پویایی بازار، افزایش جابهجایی مالکیت سهام و فعال بودن بازیگران کوتاهمدت و میانمدت دانست. در چنین شرایطی، هرچند فشار فروش بر بازار غالب بوده، اما حجم بالای دادوستدها حکایت از آن دارد که عرضهها نیز با تقاضای بالقوهای مواجه شده و بازار در حال بازتعریف سطوح جدید تعادل است.
به طور کلی، ثبت این رکورد میتواند بهعنوان یک سیگنال مهم در ارزیابی رفتار آتی بازار تلقی شود؛ چراکه تجربه نشان داده بالا بودن ارزش معاملات خرد در دورههای اصلاحی، در بسیاری از موارد زمینهساز کاهش هیجانات منفی و شکلگیری تدریجی تعادل در روند معاملات بوده است. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران این اتفاق را نشانهای از زنده بودن جریان نقدینگی و ظرفیت بازار برای بازگشت آرام و تدریجی به مسیر تعادلی در ادامه معاملات میدانند.
تحولات پولی و جریان نقد در بازارهای مالی
اعلام رسمی مرکز رسانه قوه قضاییه مبنی بر عدم صحت خبر ابقای رئیس کل بانک مرکزی، اگرچه گمانهزنیهایی را درباره تحولات احتمالی در سیاستگذاری پولی افزایش داد، اما اثر محسوسی بر روند بازار سهام نداشت.
در سایر بازارهای مالی، افت قیمت دلار در بازار آزاد، کاهش بهای طلای ۱۸ عیار و سکه امامی مشهود بود. خروج بیش از یک هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان نقدینگی حقیقی از بازار سهام، خروج ۷۰۸ میلیارد تومان از صندوقهای طلا و ورود ۲۴۵ میلیارد تومان به صندوقهای درآمد ثابت نشان میدهد که بخش قابل توجهی از سرمایهها در روز جاری رویکردی محافظهکارانه اتخاذ کردهاند.
مسعود کریمی هستم، از سال ۱۳۹۰ تاکنون، بهصورت مستمر در حوزه بازار سرمایه کشور فعالیت داشتهام و در این مدت در جایگاه خبرنگار، تحلیلگر و کارشناس بازار سرمایه با خبرگزاریها و روزنامههای اقتصادی رسمی کشور همکاری کردهام. تمرکز اصلی فعالیت حرفهای اینجانب بر تحلیل ساختارهای بازار سرمایه و بررسی سازوکارهای اثرگذاری عوامل کلان اقتصادی بر رفتار بازار است.
