به گزارش پاداش، بازار سرمایه در آغاز معاملات امروز، نشانههای روشنی از تغییر فاز و افزایش سطح انتظارات فعالان خود بروز داد. شکلگیری صفهای خرید سنگین در مرحله پیشگشایش، بهویژه در مقیاس حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان، از همان ابتدای روز این پیام را به معاملهگران مخابره کرد که بورس تهران در حال تجربه یکی از روزهای پرتحرک و تاریخی خود است؛ روزی که در ادامه با ثبت رکوردهای جدید در شاخص و جریان پول، این انتظارات را تأیید کرد. این رفتار بازار نشان میدهد که بخشی از سرمایهگذاران پس از ماهها احتیاط و انتظار، اکنون با اتکا به مجموعهای از متغیرهای بنیادی و سیاستی، تصمیم به افزایش وزن سهام در سبد داراییهای خود گرفتهاند. افزایش تقاضا در پیشگشایش و رشد ارزش معاملات خرد، نشان میدهد که بازار نهتنها نسبت به تحولات ارزی و بودجهای واکنش مثبت داشته، بلکه چشمانداز کوتاهمدت صنایع بزرگ و دلاری نیز انتظارات معاملهگران را تقویت کرده است.
در عین حال، این رشد را نمیتوان صرفاً به یک محرک کوتاهمدت نسبت داد؛ بلکه نتیجه انباشت تدریجی انتظارات و تغییر نگاه فعالان بازار نسبت به سیاستهای اقتصادی و ارزی است. واقعیتر شدن نرخها در تالار دوم، انتشار اخبار مثبت از صنایع پتروشیمی، پالایشی و بانکی، و همزمانی این تحولات با موافقت مجلس با کلیات بودجه ۱۴۰۵، همگی موجب شد سرمایهگذاران با دیدی تحلیلیتر و ریسکپذیری بیشتر، جریان نقدینگی خود را از ابزارهای کمریسک به سمت سهام هدایت کنند. این رفتار نشان میدهد بورس تهران در حال عبور از فاز انتظار و تردید به مرحلهای از بازتعریف انتظارات و قیمتگذاری دوباره داراییهاست و روزهای آینده وابسته به تداوم شفافیت سیاستهای ارزی و مالی خواهد بود.
ارز تکنرخی شد؟
در روز جاری موضوع «تکنرخی شدن ارز» به یکی از محورهای اصلی تحلیلها تبدیل شده است؛ با این حال، بررسی دقیقتر سیاستهای اعلامی نشان میدهد این گزاره در شرایط فعلی با واقعیتهای اقتصادی کشور همخوانی ندارد. بر اساس اظهارات وزیر اقتصاد، ارز ترجیحی نهتنها حذف نشده، بلکه قرار است با اتکا به بخشی از منابع صندوق توسعه ملی، رقمی بیش از حدود ۱۰ میلیارد دلار ارز ترجیحی بهصورت مستقیم به مردم اختصاص یابد. این موضوع نشان میدهد سیاستگذار تلاش دارد بدون حذف کامل حمایتهای ارزی، فشار تورمی را مدیریت کند.
همچنین تأمین ارز گندم و دارو همچنان با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان ادامه خواهد داشت و فعلاً برنامهای برای تغییر این نرخ وجود ندارد. استمرار این سیاست، هرچند از منظر معیشتی اهمیت دارد، اما عملاً به معنای تداوم ساختار چندنرخی ارز در اقتصاد است.
در کنار نرخهای ترجیحی، نرخ ارز در بازار دوم مرکز مبادله امروز در محدوده ۱۳۲ هزار تومان کشف شد و همزمان دلار بازار آزاد نیز اندکی بالاتر از ۱۴۰ هزار تومان مورد معامله قرار گرفت. این فاصله قیمتی، تصویر روشنی از وضعیت فعلی بازار ارز ارائه میدهد و نشان میدهد که نرخهای مختلف همچنان بهطور موازی در حال فعالیت هستند. چنین شرایطی باعث میشود فعالان اقتصادی، بسته به نوع فعالیت خود، با نرخهای متفاوتی مواجه شوند.
بنابراین، ادعای تکنرخی شدن ارز در شرایط فعلی قابل اتکا نیست و بیشتر میتوان آن را بهعنوان یک هدف یا مسیر سیاستی در نظر گرفت تا یک واقعیت محققشده. برای بازار سرمایه، آنچه اهمیت دارد نه عنوان سیاستها، بلکه نرخهایی است که مستقیماً در صورتهای مالی شرکتها اثر میگذارد؛ موضوعی که امروز بیش از هر چیز در تالار دوم مرکز مبادله نمود پیدا کرده است.
تالار دوم؛ متغیر کلیدی سودآوری صنایع
با وجود تداوم چندنرخی بودن ارز، اهمیت نرخ کشفشده در تالار دوم مرکز مبادله برای بازار سرمایه بسیار بالاست. بخش عمدهای از صنایع بزرگ بورسی از جمله پالایشیها، پتروشیمیها، فولادیها، فلزات اساسی و… بر مبنای همین نرخ مورد ارزشگذاری قرار میگیرند. از این رو، هرگونه تغییر یا تثبیت در این نرخ میتواند بهسرعت بر انتظارات سودآوری این صنایع اثرگذار باشد.
افزایش شفافیت و واقعیتر شدن نرخ ارز در این تالار، از نگاه فعالان بازار به معنای کاهش عدمقطعیت و بهبود قابلیت پیشبینی عملکرد شرکتهاست. در عین حال، نزدیکتر شدن نرخهای رسمی به واقعیتهای بازار میتواند به تضعیف رانتهای ارزی منجر شود؛ موضوعی که در میانمدت به نفع اقتصاد و در کوتاهمدت به نفع شرکتهای بورسی ارزیابی میشود.
پتروشیمیها در کانون توجه بازار
یکی از مهمترین محرکهای معاملات امروز، اظهارات دبیرکل انجمن صنایع پتروشیمی بود که اعلام کرد از امروز ارز پتروشیمیها در تالار دوم عرضه میشود. این خبر بهسرعت بهعنوان سیگنالی مثبت تلقی شد و موجب شد نمادهای گروه شیمیایی عمدتاً با صفهای سنگین خرید همراه شوند. بازار این تحول را نشانهای از بهبود سازوکار بازگشت ارز صادراتی و افزایش شفافیت مالی شرکتها دانست.
علاوه بر این، عرضه ارز در تالار دوم میتواند جریان نقدینگی شرکتهای پتروشیمی را تقویت کرده و فاصله میان درآمدهای واقعی و ثبتشده در صورتهای مالی را کاهش دهد. همین انتظار، باعث شد سرمایهگذاران با دیدی میانمدت و حتی بلندمدت، بار دیگر به این صنعت بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی بازار توجه نشان دهند.
تحرک محسوس در گروه بانکی
در صنعت بانکداری نیز فضای معاملاتی بهطور محسوسی مثبت بود. انتشار اخبار و گمانهزنیها پیرامون تسعیر داراییهای ارزی بانکها و احتمال اعمال نرخ نیمایی در محدوده حدود ۱۲۵ هزار تومان، انتظارات سودآوری این گروه را افزایش داد. بانکها بهواسطه حجم بالای داراییها و بدهیهای ارزی، حساسیت بالایی نسبت به نرخ تسعیر دارند.
از نگاه فعالان بازار، تسعیر با نرخهای بالاتر میتواند تأثیر معناداری بر سود خالص و حقوق صاحبان سهام بانکها داشته باشد و بخشی از چالشهای ترازنامهای این صنعت را تعدیل کند. همین چشمانداز باعث شد تقاضا در نمادهای بانکی افزایش یابد و این گروه پس از مدتها رکود نسبی، بار دیگر مورد توجه معاملهگران قرار گیرد.
پالایشیها؛ چشمانتظار گزارشهای ۹ماهه
در گروه پالایشی نیز اقبال بازار بیدلیل نبود. شنیدهها از انتشار گزارشهای ۹ماهه جذاب حکایت دارد؛ گزارشهایی که احتمالاً تصویری متفاوت از عملکرد این صنعت نسبت به دورههای قبل ارائه خواهند داد. افزایش حجم فروش فرآوردهها و بهبود شرایط صادراتی، از جمله عواملی است که میتواند در این گزارشها منعکس شود.
علاوه بر این، رشد نرخ دلار نیمایی و بهبود فضای کلی بازار سرمایه، انتظارات نسبت به سودآوری پالایشیها را تقویت کرده است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران با نگاهی تحلیلیتر، در حال بازبینی ارزش ذاتی این نمادها هستند و همین موضوع به افزایش تقاضا در این گروه انجامیده است.
رشد قیمتها در گروه غذایی
گروه غذایی نیز از تغییرات اخیر بینصیب نماند. افزایش قیمت محصولات و اصلاح نرخ فروش شرکتها، در کنار محاسبه بهای تمامشده بر اساس نرخهای تالار دوم، چشمانداز سودآوری این صنعت را بهبود بخشیده است. این موضوع بهویژه برای شرکتهایی که سهم بالاتری از مواد اولیه وارداتی دارند، اهمیت مضاعف پیدا میکند.
در نتیجه، رشد قیمت سهام و تشکیل صفهای خرید در بسیاری از نمادهای غذایی، واکنشی طبیعی به بهبود انتظارات بنیادی تلقی میشود. بازار این گروه را بهعنوان یکی از صنایع منتفع از تعدیل تدریجی سیاستهای ارزی و قیمتی در نظر گرفته و همین نگاه، موجب افزایش توجه به نمادهای زیرمجموعه شده است.
یک روز تاریخی در بازار سهام
حاصل مجموع این تحولات، ثبت یک روز تاریخی در بازار سرمایه بود. شاخص کل بورس تهران با جهش بیسابقه ۱۰۵ هزار واحدی، رکورد جدیدی در میزان افزایش روزانه به ثبت رساند؛ رکوردی که نشاندهنده تغییر محسوس جو روانی بازار است. این رشد، بیش از آنکه صرفاً هیجانی باشد، ریشه در مجموعهای از عوامل بنیادی و انتظاری دارد.
ارزش معاملات خرد به ۱۵ هزار میلیارد تومان رسید و ورود پول حقیقی با رقم ۴ هزار و ۲۹۰ میلیارد تومان، بالاترین میزان در هفت ماه اخیر بود. در مقابل، خروج ۳ هزار و ۶۷۰ میلیارد تومان از صندوقهای درآمد ثابت، بیانگر افزایش ریسکپذیری سرمایهگذاران است. همچنین ورود ۵۲۱ میلیارد تومان نقدینگی به صندوقهای طلا نشان میدهد بخشی از بازار همچنان نگاه پوششی و محافظهکارانه نسبت به ریسکهای کلان اقتصادی دارد.
متغیر بودجه؛ سیگنال سیاستگذاری مالی
در سطح کلان نیز موافقت مجلس با کلیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، یکی از رویدادهای مهم روز جاری بود. این اتفاق میتواند بهعنوان یک سیگنال اولیه از جهتگیری سیاستهای مالی دولت در سال آینده تلقی شود؛ سیاستهایی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بر بازار سرمایه اثرگذار خواهند بود.
هرچند بررسی جزئیات بودجه همچنان ادامه دارد و ابهامهای متعددی درباره منابع و مصارف وجود دارد، اما نفس تصویب کلیات میتواند تا حدی از فضای بلاتکلیفی بکاهد. فعالان بازار اکنون با دقت بیشتری روند بررسی بندهای بودجهای مرتبط با شرکتهای بورسی، نرخ خوراک، انرژی و مالیاتها را دنبال خواهند کرد.
مسعود کریمی هستم، از سال ۱۳۹۰ تاکنون، بهصورت مستمر در حوزه بازار سرمایه کشور فعالیت داشتهام و در این مدت در جایگاه خبرنگار، تحلیلگر و کارشناس بازار سرمایه با خبرگزاریها و روزنامههای اقتصادی رسمی کشور همکاری کردهام. تمرکز اصلی فعالیت حرفهای اینجانب بر تحلیل ساختارهای بازار سرمایه و بررسی سازوکارهای اثرگذاری عوامل کلان اقتصادی بر رفتار بازار است.
