به گزارش پاداش، معاملات امروز بازار سهام را میتوان نماد روشنی از وضعیت دوگانه بورس در مقطع کنونی دانست؛ بازاری که از یکسو تحت تأثیر جریانهای مثبت نقدینگی و افزایش انتظارات تورمی قرار دارد و از سوی دیگر با موانع ساختاری، مقاومتهای تکنیکال و ریسکهای سیستماتیک مواجه است. شروع پرقدرت شاخص کل در دقایق ابتدایی معاملات و سپس عقبنشینی آن، بیانگر همین دوگانگی است؛ وضعیتی که نه میتوان آن را نشانه پایان روند صعودی دانست و نه تأییدی بر تداوم رشد شتابان.
در چنین فضایی، رفتار معاملهگران بیش از آنکه تابع تحلیلهای بلندمدت باشد، متأثر از مدیریت ریسک کوتاهمدت و تجربه اصلاحهای گذشته است. حافظه تاریخی بازار سرمایه ایران، بهویژه تجربه رشدهای پرشتاب و اصلاحهای سنگین، سبب شده است که فعالان بازار در مواجهه با سطوح حساس قیمتی، با احتیاط بیشتری عمل کنند.
آغاز پرقدرت و تغییر فاز سریع بازار
بازار امروز با افزایش محسوس تقاضا آغاز شد و شاخص کل در پنج دقیقه ابتدایی موفق شد بیش از ۱۰۰ هزار واحد رشد کند. این حرکت سریع، بازتابی از فضای روانی مثبت ایجادشده در روزهای گذشته و تداوم خوشبینی نسبت به آینده کوتاهمدت بازار بود. بسیاری از معاملهگران انتظار داشتند این رشد ادامهدار باشد، هرچند با شیبی ملایمتر و منطقیتر.
اما با گذشت زمان، بازار بهتدریج وارد فاز عرضه شد. این تغییر فاز سریع نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از خریداران، استراتژی کوتاهمدت را در پیش گرفتهاند و تمایل دارند سودهای کسبشده را در همان روز یا در سطوح ابتدایی رشد تثبیت کنند. این رفتار اگرچه مانع از ادامه رشد پرشتاب شد، اما از منظر سلامت بازار میتواند به کاهش هیجانات و شکلگیری روندی متعادلتر کمک کند.
موج عرضه و نقش مقاومتهای پیشرو
یکی از مهمترین عوامل عقبنشینی بازار، نزدیک شدن شاخص کل به مقاومتهای تکنیکال مهم بود. در این سطوح، معمولاً عرضه افزایش مییابد و معاملهگران کوتاهمدت برای جلوگیری از ریسک اصلاح، اقدام به فروش میکنند. این مسئله در معاملات امروز بهوضوح قابل مشاهده بود و باعث شد فشار فروش در نمادهای شاخصساز تشدید شود.
در کنار عوامل تکنیکال، ریسکهای سیستماتیک نیز نقش مهمی در افزایش عرضه داشتند. ابهامات مربوط به سیاستگذاری اقتصادی، وضعیت بودجه، نرخ بهره و تحولات بازار ارز، همچنان بهعنوان متغیرهای اثرگذار بر تصمیمگیری سرمایهگذاران مطرح هستند. مجموع این عوامل باعث شد بازار پس از یک شروع هیجانی، وارد فاز احتیاط و تعدیل شود.
رفتار گروه خودرویی؛ نماد شکنندگی تقاضا
در جریان معاملات امروز، گروه خودرویی فشار عرضه قابل توجهی را تجربه کرد و اغلب نمادهای این گروه در صف فروش قرار گرفتند. این رفتار نشاندهنده آن است که رشد اخیر این گروه بیش از آنکه مبتنی بر بهبود بنیادین باشد، ناشی از هیجانات و انتظارات کوتاهمدت بوده است.
سرمایهگذاران در این گروه بهسرعت اقدام به شناسایی سود کردند و با افزایش عرضه، صفهای فروش شکل گرفت. این وضعیت بار دیگر این نکته را یادآوری میکند که صنایع با ابهامات ساختاری و وابستگی بالا به تصمیمات سیاستگذار، در شرایط اصلاح بازار، آسیبپذیری بیشتری دارند.
گروه بانکی؛ تفکیک نمادها و تمرکز نقدینگی
در گروه بانکی نیز شرایط مشابهی حاکم بود و اغلب نمادها از صف خرید به صف فروش متمایل شدند؛ با این تفاوت که بانک ملت مسیر متفاوتی را طی کرد. ثبت رکورد تاریخی حجم معاملات در این نماد نشان میدهد که نقدینگی هوشمند بهدنبال نمادهای بزرگ، شفاف و دارای پشتوانه بنیادی قویتر است.
این رفتار بیانگر آن است که بازار بهتدریج از نگاه گروهمحور فاصله گرفته و به سمت انتخابگری دقیقتر حرکت میکند. در چنین شرایطی، نمادهایی که از نظر سودآوری، ترازنامه و جایگاه در اقتصاد کلان وضعیت بهتری دارند، میتوانند در برابر فشارهای اصلاحی مقاومت بیشتری نشان دهند.
افزایش نقش ابزارهای مشتقه
شدت عرضهها به حدی بود که بازار اختیار معامله نیز تحت تأثیر قرار گرفت و عمدتاً شاهد رنج منفی در این بخش بودیم. با این حال، ارزش معاملات بالای ۲ هزار و ۴۵۰ میلیارد تومان و حجم قابلتوجه دادوستدها نشان میدهد که ابزارهای مشتقه بهتدریج در حال تبدیلشدن به بخش مهمی از استراتژیهای معاملاتی هستند.
افزایش معاملات آپشن معمولاً نشانهای از رشد عدمقطعیت در بازار است. معاملهگران حرفهای در چنین فضایی ترجیح میدهند از ابزارهای پوشش ریسک استفاده کنند تا در برابر نوسانات احتمالی محافظت شوند. از این منظر، رشد بازار اختیار معامله را میتوان نشانهای از بلوغ نسبی بازار سرمایه دانست.
اثر نرخ دلار حواله و تحرک صنایع کالامحور
یکی از متغیرهای کلیدی مورد توجه معاملهگران، نرخ دلار حواله بود. تحولات این نرخ باعث شد تقاضا در گروههای پالایشی، بخشی از صنایع فولادی و عمده نمادهای پتروشیمی تقویت شود. این رفتار نشان میدهد که بازار همچنان نسبت به صنایع دلاری و صادراتمحور دیدگاه مثبتی دارد.
افزایش یا تثبیت نرخ ارز، مستقیماً بر سودآوری این صنایع اثرگذار است و به همین دلیل، در شرایط عدمقطعیت، سرمایهگذاران ترجیح میدهند به سمت نمادهایی حرکت کنند که از پوشش تورمی و درآمد ارزی برخوردارند. این موضوع میتواند در ادامه نیز یکی از محرکهای اصلی بازار باشد.
رکورد ارزش معاملات خرد؛ نشانه عمق یا هیجان؟
ثبت ارزش معاملات خرد نزدیک به ۳۰ هزار میلیارد تومان، دومین رکورد سال جاری را رقم زد. این عدد بالا نشاندهنده افزایش مشارکت فعالان بازار و ورود حجم قابلتوجهی از نقدینگی است. با این حال، باید توجه داشت که ارزش معاملات بالا لزوماً به معنای روند صعودی پایدار نیست.
در بسیاری از مقاطع تاریخی، ارزش معاملات بالا در دورههای اصلاحی نیز مشاهده شده است. بنابراین، تداوم این سطح از معاملات در کنار ثبات قیمتها و کاهش نوسانات، میتواند نشانهای مثبت تلقی شود؛ اما اگر با افزایش عرضه و نوسان شدید همراه باشد، هشداری برای بازار خواهد بود.
جریان نقدینگی و رفتار سرمایهگذاران
خروج حدود ۱ هزار و ۷۹۶ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام و تداوم خروج نقدینگی از صندوقهای درآمد ثابت و طلا، تصویر پیچیدهای از رفتار سرمایهگذاران ارائه میدهد. این ارقام نشان میدهد که بخشی از سرمایهها در حال خروج موقت از بازار هستند، اما نشانهای از هجوم گسترده به بازارهای موازی نیز دیده نمیشود.
عقبنشینی قیمتها در بازار طلا و سکه مؤید این نکته است که سرمایهها در حال جابهجایی محتاطانهاند و بیشتر در وضعیت انتظار قرار دارند. این رفتار معمولاً در مقاطع حساس بازار مشاهده میشود؛ زمانی که سرمایهگذاران در انتظار شفافتر شدن مسیر آتی هستند.
بازار در مسیر تعادل
در مجموع میتوان گفت بورس در شرایط فعلی بیش از هر چیز نیازمند تثبیت، هضم رشدهای اخیر و دریافت سیگنالهای شفافتر از متغیرهای اقتصاد کلان است. اگر این فرآیند بهدرستی طی شود، میتوان انتظار داشت که بازار پس از یک دوره نوسان و استراحت، مسیر حرکتی شفافتر و باثباتتری را در پیش بگیرد.
مسعود کریمی هستم، از سال ۱۳۹۰ تاکنون، بهصورت مستمر در حوزه بازار سرمایه کشور فعالیت داشتهام و در این مدت در جایگاه خبرنگار، تحلیلگر و کارشناس بازار سرمایه با خبرگزاریها و روزنامههای اقتصادی رسمی کشور همکاری کردهام. تمرکز اصلی فعالیت حرفهای اینجانب بر تحلیل ساختارهای بازار سرمایه و بررسی سازوکارهای اثرگذاری عوامل کلان اقتصادی بر رفتار بازار است.
